اگر احساس میکنید موهایتان طراوت همیشگی را ندارد یا ریزش آن نگرانتان کرده است، تونیک مو میتواند همان راهکار ساده و موثری باشد که به دنبالش هستید. این محصول که مستقیماً روی پوست سر استفاده میشود، با تغذیه ریشهها و بهبود جریان خون، محیطی سالم برای رشد موها فراهم میکند و بدون ایجاد چربی اضافه، ظاهری آراسته به شما میدهد.
تونیک مو چیست؟
بسیاری از افراد هنوز دقیقاً نمیدانند که ماهیت اصلی تونیک مو چیست و آن را با سایر محصولات مثل سرم یا روغن اشتباه میگیرند. تونیک مو در واقع یک محلول بر پایه آب یا الکل است که به طور اختصاصی برای نفوذ به پوست سر و تقویت ریشهها طراحی شده است. برخلاف نرمکنندهها که روی ساقه مو تمرکز دارند، هدف اصلی تونیک، بستر رشد مو یا همان اسکالپ (پوست سر) است. این محصول بافتی بسیار سبک دارد و به راحتی جذب میشود تا مواد مغذی را به عمیقترین لایههای پوست برساند.
برای درک بهتر عملکرد تونیک مو، باید بدانیم که این محصول چگونه با ساختار مو تعامل میکند. هر تار مو دارای سه بخش اصلی است. لایه بیرونی که کوتیکول مو نام دارد، مانند فلسهای ماهی روی هم قرار گرفته و وظیفه محافظت از لایههای داخلی را دارد. لایه میانی یا کورتکس مو که بخش اصلی حجم و استحکام مو را میسازد و رنگدانهها در آن قرار دارند. و در نهایت، ریشه یا فولیکول مو که در عمق پوست قرار دارد و کارخانه تولید مو محسوب میشود. تونیکها با داشتن مولکولهای ریز، از سد کوتیکول عبور نمیکنند (مگر انواع خاصی که برای ساقه هستند)، بلکه از طریق منافذ پوست به اطراف فولیکول میروند تا چرخه رشد را تحریک کنند.
یکی از تفاوتهای کلیدی تونیک مو با روغنها در این است که تونیکها معمولاً بر پایه آب هستند و باعث مسدود شدن منافذ پوست نمیشوند. این ویژگی باعث میشود تا افرادی که پوست سر چرب یا حساس دارند هم بتوانند با خیال راحت از آن استفاده کنند. در واقع، بسیاری از تونیکها برای تنظیم تونیک ضد چربی مو طراحی شدهاند و با کاهش ترشح سبوم، به تنفس بهتر پوست سر کمک میکنند.6
ترکیبات رایج و اثرگذار در تونیک مو
شناخت ترکیبات تشکیلدهنده به شما کمک میکند تا بهترین تونیک مو را برای نیاز خود پیدا کنید. هر کدام از این مواد روی بخش خاصی از فیزیولوژی مو تأثیر میگذارند:
۱. کافئین: این ماده شاید مشهورترین ترکیب در تونیکهای ضد ریزش باشد. کافئین با مهار آنزیم فسفودیاستراز، سطح انرژی سلولی را بالا میبرد و با اثرات مخرب هورمون DHT (دیهیدروتستوسترون) مقابله میکند. تحقیقات نشان دادهاند که کافئین میتواند فاز رشد مو (آناژن) را طولانیتر کند.
«در یک مطالعه آزمایشگاهی… مشخص شد که افزودن کافئین در غلظتهای ۰.۰۰۱٪ و ۰.۰۰۵٪، اثرات سرکوبکننده تستوسترون بر رشد مو را خنثی میکند و ۱۲۰ ساعت پس از تجویز کافئین، افزایش بیشتری در طول ساقه مو نسبت به گروه کنترل مشاهده شد.»
“In an in vitro study… addition of caffeine in concentrations of 0.001% and 0.005% were found to counteract the suppressive effects of testosterone on hair growth, with a higher hair shaft elongation seen at 120 h after caffeine administration, compared to control group.”
به نقل از Skin Pharmacol Physiol
۲. گزنه: عصاره گزنه یک نیروگاه واقعی برای موهاست. این گیاه سرشار از سیلیس و گوگرد است که برای استحکام کورتکس مو ضروری هستند. اما مهمتر از آن، نقش گزنه در تنظیم چربی پوست سر است. اگر به دنبال یک تونیک ضد چربی مو هستید، حتماً به دنبال نام گزنه در لیست ترکیبات باشید. همچنین، گزنه میتواند تبدیل تستوسترون به DHT را مهار کرده و از ریزش موی ارثی جلوگیری کند.
۳. رزماری: این گیاه مدیترانهای گردش خون را در مویرگهای پوست سر افزایش میدهد. خون بیشتر یعنی اکسیژن و مواد مغذی بیشتری به ریشه مو میرسد. تونیک مو رزماری یکی از محبوبترین گزینهها برای کسانی است که میخواهند رشد موهایشان را تسریع کنند و ضخامت تارهای مو را افزایش دهند.
«در مقابل، هر دو گروه [گروه مصرفکننده روغن رزماری و گروه مصرفکننده ماینوکسیدیل ۲٪] در پایان ماه ششم، افزایش قابلتوجهی در تعداد موها نسبت به شروع مطالعه و پایان ماه سوم تجربه کردند. هیچ تفاوت معناداری بین گروههای مطالعه از نظر تعداد مو در ماه سوم یا ششم یافت نشد.»
“In contrast, both groups experienced a significant increase in hair count at the 6-month endpoint compared with the baseline and 3-month endpoint (P <.05). No significant difference was found between the study groups regarding hair count either at month 3 or month 6 (>.05).”
به نقل از Pubmed
۴. عصاره پوست درخت توس: این عصاره حاوی سالیسیلیک اسید طبیعی است که خاصیت لایهبرداری ملایمی دارد. با حذف سلولهای مرده و پاکسازی منافذ، پوست سر میتواند بهتر تنفس کند و جذب سایر مواد مغذی افزایش مییابد. همچنین خواص ضدعفونیکنندگی آن برای پوستهای مستعد شوره عالی است.
۵. نخل ارهای: این عصاره گیاهی به عنوان یک مسدودکننده طبیعی هورمون عمل میکند. مکانیسم آن شبیه به داروهای شیمیایی ضد ریزش است اما عوارض جانبی کمتری دارد. نخل ارهای از کوچکشدن فولیکولها جلوگیری میکند و طول عمر تار مو را افزایش میدهد.
۶. فندق افسونگر: اگر پوست سرتان ملتهب است یا خارش دارد، این ترکیب معجزه میکند. خاصیت قابض فندق افسونگر باعث میشود منافذ باز پوست جمع شوند و التهاب و قرمزی فروکش کند. این ماده در تونیکهای تسکیندهنده کاربرد فراوانی دارد.
کاربردهای مختلف تونیک مو
شاید در نگاه اول تصور کنید که کاربرد این محصول محدود است، اما کاربردهای مختلف تونیک مو بسیار گستردهتر از آن چیزی است که فکر میکنید. این محصول میتواند نقشهای متفاوتی در روتین مراقبتی شما ایفا کند.
تحریک رشد و مبارزه با ریزش
اصلیترین دلیل استفاده از تونیک، مبارزه با ریزش مو است. با گذشت زمان و بالا رفتن سن، گردش خون در پوست سر کاهش مییابد و فولیکولها تنبل میشوند. تونیکهای محرک با شوک دادن به ریشهها و افزایش متابولیسم سلولی، فاز استراحت مو (تلوژن) را کوتاه کرده و فاز رشد را طولانی میکنند. استفاده منظم از بهترین تونیک مو ضد ریزش میتواند تراکم موها را به طور چشمگیری بهبود بخشد؛ به طوری که با افزایش گردش خون در پوست سر، مواد مغذی بیشتری به فولیکول مو میرسد و باعث ضخیمتر شدن کورتکس مو و افزایش استحکام ساقه میشود. استفاده مداوم از این تونیکها میتواند فاز رشد (آناژن) را طولانیتر کرده و موها را پرپشتتر نشان دهد.
متعادلسازی چربی پوست سر با تونیک مو
یکی از چالشهای بزرگ برای بسیاری از افراد، داشتن پوست سر چرب است. چربی بیش از حد (سبوم) میتواند منافذ پوست را مسدود کند، باعث التهاب شود و حتی ریزش مو را تشدید کند. در اینجا تونیک ضد چربی مو وارد عمل میشود. این تونیکها معمولاً حاوی عصارههایی مانند گزنه، چای سبز، فندق افسونگر یا اسید سالیسیلیک هستند.
این ترکیبات خاصیت قابض دارند، به این معنی که منافذ پوست را جمع کرده و ترشح چربی را بدون اینکه پوست را بیش از حد خشک کنند، تنظیم میکنند. تونیک مو مخصوص موهای چرب با پاکسازی عمقی فولیکولها از تجمع چربی و آلودگی، به پوست سر اجازه تنفس میدهد و از ایجاد شوره چرب جلوگیری میکند. این ویژگی برای افرادی که مجبورند هر روز موهایشان را بشویند، بسیار کارآمد است، زیرا با کنترل چربی، نیاز به شستشوی مکرر را کاهش میدهد.
تسکین خارش و درمان شوره
شوره سر و خارش ناشی از آن، اغلب به دلیل برهم خوردن تعادل میکروبیوم پوست سر (قارچهای مالاسزیا) یا التهاب و خشکی ایجاد میشود. تونیک مو حاوی ترکیبات ضدالتهابی و ضدقارچی مانند روغن درخت چای، پیروکتون اولامین یا عصاره آلوئهورا میتواند این مشکلات را برطرف کند.
هنگامی که سد دفاعی پوست سر آسیب میبیند، رطوبت از دست میرود و کوتیکول مو نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. تونیکهای تسکیندهنده با آبرسانی به لایههای اپیدرم و کاهش التهاب، خارش را متوقف کرده و پوستهریزی را کنترل میکنند. برای کسانی که از درماتیت سبوره رنج میبرند، استفاده از یک تونیک ملایم و درمانی میتواند مکمل عالی برای شامپوهای ضدشوره باشد.
آبرسانی و رفع خشکی
پوست سر خشک مستعد پوستهریزی و التهاب است. تونیکهای آبرسان حاوی آلوئهورا، پانتنول (ویتامین B5) و هیالورونیک اسید، رطوبت را به لایههای زیرین پوست میرسانند. وقتی پوست سر هیدراته باشد، فولیکول مو در بستری سالم قرار میگیرد و موهای روییده شده نرمتر و انعطافپذیرتر خواهند بود.
آمادهسازی برای حالتدهی با تونیک مو
آرایشگران حرفهای از تونیک به عنوان پرایمر مو استفاده میکنند. زدن مقداری تونیک روی موهای مرطوب قبل از سشوار کشیدن، باعث میشود موها راحتتر حالت بگیرند و در برابر حرارت مقاومتر شوند. تونیکها الکتریسیته ساکن را از بین میبرند و وز مو را کنترل میکنند، بدون اینکه مثل ژل یا واکس، مو را سفت و چسبناک کنند. این کاربرد برای کسانی که موهای نازک و لخت دارند و میخواهند حجم طبیعی به موهایشان بدهند بسیار مفید است.
ماساژ درمانی و کاهش استرس
فرآیند استفاده از تونیک مو معمولاً با ماساژ همراه است. خودِ عمل ماساژ کف سر برای رشد مو، فواید درمانی فراوانی دارد. این کار باعث اتساع عروق خونی شده و جریان خون را به سمت ریشهها هدایت میکند. خونِ بیشتر یعنی اکسیژن و مواد مغذی بیشتر برای سلولهای پاپیلا در فولیکول مو. علاوه بر این، ماساژ با تونیکهای حاوی عصارههایی مثل نعناع فلفلی که خاصیت خنککنندگی دارند، حس طراوت و آرامش بینظیری ایجاد میکند که میتواند استرس روزانه را کاهش دهد.
بهترین تونیک مو با توجه به فصل
نیازهای موی شما در تابستان و زمستان متفاوت است و نحوه استفاده از تونیک هم باید تغییر کند:
- در تابستان: گرما و تعریق زیاد باعث چرب شدن سریع کف سر میشود. در این فصل استفاده از تونیکهای خنککننده و کنترلکننده چربی توصیه میشود. همچنین تونیکهای حاوی آنتیاکسیدان (مثل چای سبز) میتوانند از مو در برابر آسیب اشعه UV محافظت کنند.
- در زمستان: هوای سرد و خشک رطوبت مو را میگیرد. در این فصل باید از تونیکهای مغذی و آبرسان استفاده کنید تا از خشکی پوست سر و ایجاد شوره خشک جلوگیری شود. استفاده از تونیکهای حاوی روغنهای سبک در زمستان میتواند لایهای محافظ روی کوتیکول مو ایجاد کند.
نحوه استفاده از تونیک مو
برای گرفتن بهترین نتیجه، باید بدانید طرز استفاده از تونیک مو چگونه است. حتی گرانترین محصولها مانند شی باتر هم اگر درست استفاده نشود، بیاثر خواهد بود. مراحل زیر را با دقت دنبال کنید.
گام اول؛ شستشو و آمادهسازی
قانون طلایی استفاده از تونیک مو این است: “پوست سر تمیز، جذب بهتر”. چربی، گرد و غبار و بقایای محصولات حالتدهنده میتوانند منافذ پوست و ورودی فولیکول مو را مسدود کنند. بنابراین، ابتدا موهای خود را با یک شامپوی مناسب بشویید. پس از شستشو، موها را با حوله به آرامی خشک کنید تا آب اضافی گرفته شود و موها در حالت نمدار باشند. پوست سر گرم و مرطوب بعد از حمام، نفوذپذیری بیشتری دارد و بهترین زمان برای اعمال تونیک است.
گام دوم؛ تقسیمبندی و اعمال
موهای خود را به چند بخش تقسیم کنید (فرق وسط، فرقهای کناری و پشت سر) تا دسترسی به تمام نقاط پوست سر آسان شود. اگر تونیک مو شما دارای قطرهچکان است، نوک آن را به پوست سر نزدیک کرده و چند قطره در امتداد خطوط تقسیم مو بریزید. اگر از نوع اسپری است، نازل را نزدیک به ریشه نگه دارید و پاف کنید. نکته کلیدی این است که هدف اصلی ما پوست سر است، نه ساقه موها (مگر اینکه محصول دوکاره باشد). سعی کنید محصول را به طور یکنواخت در نواحی که نیاز به تقویت دارند (مانند شقیقهها یا تاج سر) پخش کنید.
گام سوم؛ ماساژ اصولی
پس از اعمال تونیک، با نوک انگشتان (و نه ناخنها) شروع به ماساژ دادن پوست سر کنید. از حرکات دایرهای با فشار ملایم اما محکم استفاده کنید. ماساژ را از خط رویش مو در پیشانی شروع کرده و به آرامی به سمت عقب و پایین گردن حرکت کنید.
ماساژ دادن باعث میشود:
- مواد فعال تونیک بهتر جذب شوند.
- جریان خون در پوست سر افزایش یابد و اکسیژنرسانی به فولیکول مو تسریع شود.
- تنش و استرس عضلات پوست سر کاهش یابد.
توصیه میشود این ماساژ را به مدت ۳ تا ۵ دقیقه ادامه دهید. اگر ابزارهای ماساژور سیلیکونی دارید، میتوانید از آنها نیز استفاده کنید.
گام چهارم؛ خشک کردن
اکثر تونیکهای مو را نباید بعد از استفاده شست. اجازه دهید تونیک روی سر بماند تا کاملاً جذب شود و اثر کند. پس از ماساژ، میتوانید موهایتان را به حال خود رها کنید تا در هوای آزاد خشک شوند یا از سشوار با حرارت ملایم استفاده کنید. جالب است بدانید که گرمای ملایم سشوار میتواند به نفوذ بهتر برخی ترکیبات کمک کند و به موها حجم دهد.
تناوب مصرف
برای دیدن نتایج واقعی، ثبات کلید موفقیت است. بسته به دستورالعمل محصول و نیاز موهایتان، از تونیک مو به صورت روزانه یا یک روز در میان استفاده کنید. اگر هدف شما درمان ریزش مو است، استفاده روزانه معمولاً توصیه میشود. اگر برای کنترل چربی استفاده میکنید، ممکن است ۳ بار در هفته کافی باشد.
نکات ایمنی استفاده از تونیک مو و عوارض احتمالی
اگرچه تونیکها ایمن هستند، اما دانستن عوارض تونیک مو خالی از لطف نیست. برخی تونیکها حاوی الکل هستند که ممکن است در استفاده طولانیمدت باعث خشکی ساقه مو شوند. اگر موهای خشکی دارید، سعی کنید تونیک را فقط به ریشه بزنید یا از انواع بدون الکل استفاده کنید. همچنین، گیاهانی مثل رزماری یا گزنه ممکن است در برخی افراد ایجاد حساسیت کنند. همیشه قبل از استفاده، مقدار کمی را پشت گوش تست کنید. ضمناً تونیکها خوراکی نیستند و باید دور از دسترس کودکان نگهداری شوند.
منابع: Origenere – BeBeautiful
