پوسته پوسته شدن پوست اطراف ناخن، یک مشکل شایع و گاهی آزاردهنده است که میتواند نشانهای از کمبودهای تغذیهای، آسیبهای محیطی یا عادات روزمره باشد. شاید شما هم هنگام مرتب کردن ناخنها، لمس وسایل یا حتی هنگام شستن دستها، متوجه این پوستهای خشک و شکننده شده باشید. علاوه بر ظاهر ناخوشایند، این حالت میتواند باعث درد، التهاب و حتی افزایش ریسک عفونت شود. اما چرا این مشکل به وجود میآید و چگونه میتوان از آن پیشگیری یا درمان کرد؟ در این مقاله، به بررسی علت پوسته پوسته شدن دور ناخن، روشهای درمان خانگی و پزشکی، و همچنین نکات پیشگیرانهای میپردازیم که به شما کمک میکنند ناخنها و پوست اطراف آن را سالم و زیبا نگه دارید.
پوسته پوسته شدن اطراف ناخن به چه معناست؟
پوسته پوسته شدن اطراف ناخن یا شکنندگی و لایهلایه شدن ناخنها وضعیتی است که در آن لایههای سطحی ناخن و پوست اطراف آن به صورت خرد یا جداشده دیده میشوند. این حالت ممکن است تنها یک مشکل ظاهری باشد، اما گاهی میتواند نشانهای از آسیب به ساختار ناخن یا التهاب پوست اطراف آن باشد که نتیجه تعامل بین عوامل محیطی، عادات رفتاری یا حتی شرایط داخلی بدن است. بسیاری از افراد هنگام انجام خدمات ناخن مانند مدل ناخن بیبی بومر ممکن است متوجه خشکی و پوسته پوسته شدن پوست اطراف ناخن شوند؛ چرا که استفاده مکرر از مواد شیمیایی و ابزارهای ناخن میتواند باعث آسیب موقت به لایههای ظریف ناخن و کوتیکول شود.
در اصطلاح پزشکی به پوسته پوسته شدن یا شکستن ناخنها “onych-oschizia” گفته میشود؛ این واژه به معنی جدا شدن لایههای نازک و ظریف ناخن از هم است. ناخنها از پروتئینی به نام کراتین ساخته شدهاند، همان پروتئینی که در مو و پوست هم وجود دارد و به ناخنها استحکام میبخشد. اگر این ساختار چند لایه تحت فشار، رطوبت نامتعادل، یا آسیب قرار گیرد، لایههای ناخن میتوانند از هم جدا یا پوستهپوسته شوند.
این وضعیت ممکن است در ظاهر به صورت ناخنهای نازک، شکننده، ترکخورده، یا حتی پوستههای کوچک اطراف کوتیکول (پوستک ناخن) دیده شود. در برخی موارد، پوسته پوسته شدن تنها روی یک یا دو ناخن اثر میگذارد، اما اگر همزمان در ناخنهای دست و پا مشاهده شود، احتمال دارد مرتبط با عوامل داخلی بدن باشد.
پوسته پوسته شدن اطراف ناخن نشاندهنده ضعف یا آسیب در ساختار طبیعی ناخن و پوست اطراف آن محسوب میشود؛ این آسیب میتواند هم از عوامل خارجی مثل تماس مکرر با آب یا مواد شوینده و هم از علل داخلی مثل کمبود ویتامینها یا مشکلات سلامتی دیگر ناشی شود. به همین دلیل، حتی افرادی که مرتب از خدمات حرفهای ناخن مانند کاشت ژلیکس یا کاشت ناخن پلی ژل استفاده میکنند، باید مراقبتهای روزانه و مرطوبکنندهها را جدی بگیرند تا سلامت ناخن و پوست اطراف آن حفظ شود.
علت پوسته پوسته شدن دور ناخن
پوسته پوسته شدن دور ناخن یکی از مشکلات رایجی به شمار میرود که بسیاری از افراد در دورهای از زندگی تجربه میکنند و در مواردی به دنبال یافتن علت پوسته پوسته شدن دور ناخن هستند. این وضعیت اغلب به دلیل تضعیف ساختار پوست اطراف ناخن یا خود ناخن بهوجود میآید و میتواند هم علل محیطی و رفتاری مانند انواع کاستها مثل کاشت ژلیکس و هم شرایط داخلی بدن داشته باشد. در این بخش به مهمترین دلایل اشاره میکنیم و توضیح میدهیم که چرا این اتفاق رخ میدهد و چه عواملی آن را تشدید میکنند.
- کمبود کدام ویتامین باعث پوسته شدن اطراف ناخن میشود
- خشکی پوست و تماس با آب و مواد شوینده
- عادتهای نادرست مانند کندن یا جویدن پوست اطراف ناخن
- پوسته شدن اطراف ناخن در کودکان
کمبود کدام ویتامین باعث پوسته شدن اطراف ناخن میشود
یکی از علل شناختهشده پوستهپوسته شدن ناخن و پوست اطراف آن کمبود مواد مغذی محسوب میشود. ناخنها از پروتئینی به نام کراتین ساخته میشوند و برای حفظ سلامتشان به ویتامینها و مواد معدنی مختلفی نیاز دارند. وقتی بدن در دریافت این مواد دچار کمبود باشد، ناخنها و پوست اطراف آنها ضعیف و خشک میشوند؛ به عنوان مثال، کمبود آهن یکی از علل اصلی پوسته پوسته شدن و شکنندگی ناخنهاست و میتواند نشانه کمخونی باشد. در کنار آهن، کمبود ویتامینهای گروه B (به خصوص بیوتین و نیاسین)، زینک (روی)، و ویتامینهای A و E نیز با ضعف و خشکی ناخنها مرتبط هستند. این ویتامینها به رشد و تقویت ناخن کمک میکنند و کمبودشان میتواند باعث خشک شدن لایههای ناخن و به دنبال آن پوستهریزی شود.
خشکی پوست و تماس با آب و مواد شوینده
یکی از رایجترین علل خارجی پوسته پوسته شدن اطراف ناخن، تماس مکرر با آب و مواد شوینده است. ناخنها و پوست اطرافشان به صورت طبیعی دارای یک لایه محافظ روغنی هستند که رطوبت را حفظ میکند. وقتی این روغن طبیعی با شستوشوی زیاد دست، کار با آب داغ، یا تماس با مواد شوینده قوی از بین برود، ناخنها و پوست خشک و شکننده میشوند.
همچنین آب بیش از حد یا خیلی داغ میتواند باعث شود ناخنها انعطافپذیری خود را از دست بدهند و لایههای سطحی ناخن جدا شوند. این حالت در افرادی که مرتب دستهایشان را در آب غوطهور میکنند (مثلا هنگام ظرف شستن یا نظافت) بسیار شایع است.
عادتهای نادرست مانند کندن یا جویدن پوست اطراف ناخن
عادتهایی مثل کندن پوست اطراف ناخن، جویدن ناخن یا دستکاری بیش از حد کوتیکول میتواند به طرز قابل توجهی باعث تحریک، التهاب و آسیب به پوست اطراف ناخن شود. این رفتارها نه تنها باعث زخم شدن و پوستهپوسته شدن میشود، بلکه خطر ورود میکروب و عفونت را نیز افزایش میدهد. تماس مکرر با دندانها یا ابزارهای تیز، حتی اگر به ظاهر خفیف باشد، میتواند به تدریج باعث تضعیف ساختار پوست و ناشی از آن پوستهریزی شود. افراد مضطرب یا کسانی که این عادت را در کودکی شروع میکنند بیشتر در معرض این مشکل هستند و گاهی با روشهای زیبایی مانند کاشت ناخن پلی ژل میتوانند با آن مقابله کنند.
پوسته شدن اطراف ناخن در کودکان
در کودکان نیز پوسته شدن اطراف ناخن ممکن است دیده شود، اما علل آن با بزرگسالان کمی متفاوت است. در بسیاری از موارد، تماس مکرر با آب، بازی کردن با خاک یا اسباببازیها، و عادات ناخنجویدن از دلایل اصلی به شمار میروند. همچنین کودکان به دلیل فعالیتهای روزانه و استفاده زیاد از دستها ممکن است زودتر دچار خشکی پوست شوند.
هرچند در موارد نادر، مشکلات تغذیهای یا شرایط پزشکی مثل کمخونی نیز میتواند علائم مشابهی در ناخنهای کودکان ایجاد کند، اما اغلب موارد پوستهپوسته شدن اطراف ناخن در کودکان بیخطر و موقتی هستند و با مراقبت ساده بهبود پیدا میکنند.
درمان پوست پوست شدن دور ناخن
وقتی اطراف ناخن دچار خشکی و پوستهپوسته شدن میشود، معمولا نیازی به مراجعه فوری به پزشک نیست و میتوان با راهکارهای ساده و مراقبتهای خانگی این وضعیت را بهبود داد. در ادامه مفصل درباره درمانهای خانگی و پمادها و مرطوبکنندههای مناسب صحبت میکنیم.
درمان خانگی ریش شدن پوست اطراف ناخن
برای بهبود خشکی و پوسته شدن دور ناخن، روشهای خانگی موثر و طبیعی زیادی وجود دارد که میتوانید روزانه یا چند بار در هفته انجام دهید:
- مرطوبسازی منظم: مرطوب کردن پوست اطراف ناخن یکی از مهمترین قدمهاست. میتوانید از روغنهای طبیعی مانند روغن نارگیل، زیتون، بادام یا جوجوبا استفاده کنید. این روغنها به خاطر داشتن اسیدهای چرب و ویتامینها به حفظ رطوبت پوست کمک میکنند و از خشکی و پوسته شدن جلوگیری میکنند.
- آلوئهورا: ژل طبیعی آلوئهورا خواص ضدالتهابی و التیامبخش دارد و میتواند به نرم شدن پوست خشک اطراف ناخن کمک کند. کافی است ژل تازه را روی پوست آسیبدیده بمالید و بگذارید جذب شود.
- عسل: عسل خام به دلیل خاصیت ضدباکتریایی و مرطوبکننده، یک درمان خانگی خوب برای پوست خشک و پوستهپوسته است. میتوانید کمی عسل روی اطراف ناخن قرار دهید و پس از ۱۰ الی ۲۰ دقیقه بشویید.
- اجتناب از عوامل تشدیدکننده: کاهش تماس طولانی با آب داغ یا مواد شوینده، استفاده کمتر از لاک پاککنهای قوی (به خصوص حاوی استون) و خودداری از کندن پوست اطراف ناخن، به بهبود وضعیت پوست کمک میکند.
- آبرسانی داخلی: نوشیدن مقدار کافی آب در طول روز نیز به حفظ رطوبت پوست از داخل کمک میکند و میتواند به کاهش خشکی و پوسته شدن اطراف ناخن کمک کند.
این روشهای ساده اگر بهصورت منظم انجام شوند، معمولا باعث بهبود قابل توجهی در حالت پوستهپوسته شدن اطراف ناخن میشوند.
پماد و مرطوبکننده برای پوست اطراف ناخن
علاوه بر درمانهای خانگی، استفاده از پمادها و کرمهای مناسب میتواند به ترمیم سریعتر پوست کمک کند:
- کرمها و لوسیونهای مرطوبکننده: کرمهای حاوی گلیسیرین، لانولین یا اوره به حفظ رطوبت و ترمیم سد محافظ پوست کمک میکنند. این ترکیبات رطوبت را در لایههای پوست نگه میدارند و از خشک شدن و پوسته شدن جلوگیری میکنند.
- روغنهای کوتیکول (Cuticle Oil): روغنهای کوتیکول مخصوص پوست اطراف ناخن، مانند روغنهای آرگان، بادام، جوجوبا یا ویتامین E، به ترتیب پوست را تغذیه، نرم و مرطوب میکنند. ماساژ چند قطره از این روغنها روی کوتیکول و اطراف ناخن روزی یک تا دو بار میتواند تاثیر زیادی در بهبود خشکی داشته باشد.
- پمادهای پترولاتوم یا وازلین: پمادهایی مانند وازلین یا پمادهای چرب محافظ میتوانند به عنوان یک سد محافظ روی پوست عمل کنند، رطوبت را قفل کنند و از تحریک و خشکی بیشتر جلوگیری کنند، به خصوص اگر شبها قبل از خواب استفاده شوند.
- درمانهای غذایی زیرپوستی: اگر خشکی و پوسته شدن شدید باشد یا همراه با سایر علائم باشد، ممکن است لازم باشد به ویتامینها و مواد ضروری مانند بیوتین، آهن و ویتامینهای گروه B در رژیم غذایی توجه بیشتری شود یا حتی پزشک مکملهای مناسب را پیشنهاد دهد؛ اما در اکثر موارد درمانهای موضعی و مراقبتهای خانگی کفایت میکنند.
اگر بعد از چند هفته درمان خانگی و استفاده از مرطوبکنندهها بهبودی حاصل نشد یا علائم دیگری مثل درد، التهاب شدید، خونریزی یا چرک مشاهده شد، بهتر است با یک متخصص پوست یا پزشک مشورت کنید؛ شاید نیاز به بررسی علت زمینهای باشد.
چگونه از پوسته پوسته شدن دور ناخن پیشگیری کنیم؟
پوسته پوسته شدن دور ناخن میتواند علاوه بر ظاهر ناخوشایند، سلامت ناخن و پوست اطراف آن را تحت تاثیر قرار دهد. خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده میتوان از بروز این مشکل جلوگیری کرد.
مرطوب نگه داشتن ناخنها و پوست اطراف
استفاده روزانه از کرم مرطوبکننده دست یا روغن کوتیکول مانند بادام، جوجوبا یا ویتامین E باعث حفظ رطوبت طبیعی پوست اطراف ناخن میشود. همچنین بهکار بردن کرم یا پماد غلیظ قبل از خواب، رطوبت را در طول شب قفل کرده و از خشکی و پوسته شدن جلوگیری میکند.
کاهش تماس با آب و مواد شوینده
تماس مکرر با آب داغ یا مواد شوینده باعث از بین رفتن روغن طبیعی پوست و خشکی ناخنها میشود. استفاده از دستکش محافظ هنگام شستن ظرفها یا نظافت سادهترین راه برای کاهش آسیب است.
مراقبت صحیح از ناخنها
نگه داشتن ناخنها کوتاه و صاف، سوهان کشیدن با حرکتهای نرم و یکجهته و پرهیز از استفاده از ناخنها به عنوان ابزار، به سلامت ناخن و جلوگیری از ترک و پوستهریزی کمک میکند.
ترک عادات مضر
کندن یا جویدن پوست اطراف ناخن و برداشتن لاک بدون پاککننده مناسب باعث آسیب و التهاب پوست میشود. ترک این عادات به مرور از خشکی و پوسته شدن ناخنها جلوگیری میکند.
تغذیه و سبک زندگی سالم
رژیم غذایی متعادل و سرشار از ویتامینها و مواد معدنی مانند پروتئین، آهن و بیوتین به تقویت ناخنها کمک میکند. همچنین نوشیدن آب کافی نیز رطوبت طبیعی پوست و ناخنها را حفظ کرده و مانع خشکی و پوسته شدن میشود.
مراقبت از ناخنها، ساده اما ضروری
پوسته پوسته شدن دور ناخن مشکلی شایع اما قابل پیشگیری است. پس از فهم علت پوسته پوسته شدن دور ناخن با رعایت نکات ساده مانند مرطوب نگه داشتن پوست، کاهش تماس با مواد شوینده، مراقبت صحیح از ناخنها و داشتن رژیم غذایی سالم، میتوان سلامت ناخنها و پوست اطراف آنها را حفظ کرد. این عادتهای روزانه نه تنها از خشکی و پوسته شدن جلوگیری میکنند، بلکه ظاهر دستان را نیز زیباتر و سالمتر نگه میدارند. مراقبت از ناخنها یک فرآیند ساده اما موثر برای افزایش سلامت و زیبایی دستان شماست.
منبع: healthline – medicalnewstoday
