ریزش مو، نازک شدن تارها و کند شدن رشد مو از شایعترین دغدغههایی هستند که افراد را به دنبال راهحلهای طبیعی و کمعارضه میکشاند. در میان گیاهان دارویی که طی سالهای اخیر دوباره مورد توجه قرار گرفتهاند، گیاه دم اسبی (Horsetail) جایگاه ویژهای پیدا کرده است. این گیاه که به طور طبیعی سرشار از سیلیس، آنتیاکسیدانها و ترکیبات معدنی است، از قدیم در طب سنتی برای تقویت مو، ناخن و پوست استفاده میشده و امروز نیز پشتوانههای علمی بیشتری برای آن مطرح شده است. آنچه که خواص گیاه دم اسبی برای مو را متمایز میکند، نقش مستقیم آن در افزایش استحکام ساقه مو، کاهش شکنندگی و کمک به بهبود ساختار کراتینی تارهای موست.
در این مقاله به صورت کامل و کاربردی بررسی میکنیم که گیاه دم اسبی چه خواصی برای مو دارد، این خواص از نظر علمی چگونه توجیه میشوند و مهمتر از همه، طرز استفاده صحیح از دم اسبی برای مو به چه شکل است؛ از روشهای خانگی مثل دمنوش و ماسک مو گرفته تا نکات مهمی که دانستن آنها از عوارض احتمالی جلوگیری میکند.
گیاه دم اسبی چیست؟
گیاه دم اسبی (Horsetail یا Equisetum arvense) یک گیاه دارویی قدیمی به شمار میرود که در طب سنتی به دلیل ترکیبات معدنی خود شهرت دارد. از این گیاه برای تقویت پوست، مو و ناخنها از قدیم استفاده شده، اما امروزه تحقیقات محدودی نیز در مورد اثربخشی آن در مراقبت از مو انجام شده است.
ترکیبات معدنی به ویژه سیلیس موجود در دم اسبی میتوانند روی ساختار داخلی تار مو اثر بگذارند و به بهبود سلامت کورتکس مو کمک کنند؛ شاید بپرسید که کورتکس مو کجاست؟ در پاسخ باید گفت آن بخشی که نقش اصلی در استحکام و انعطافپذیری مو دارد. همچنین استفاده منظم از دم اسبی، چه به صورت موضعی و چه خوراکی، میتواند به صافتر شدن سطح کوتیکول مو کمک کرده و در نتیجه، موها ظاهر براقتر و آسیبپذیری کمتری داشته باشند.
این عملکرد تا حدی قابل مقایسه با برخی روشهای طبیعی دیگر مانند آب برنج برای مو است که آن هم بیشتر روی بهبود کیفیت و مقاومت تار مو تمرکز دارد. از سوی دیگر، بهبود شرایط پوست سر و تامین مواد معدنی مورد نیاز فولیکولها باعث میشود تا انواع روشهای تقویت پیاز مو به صورت غیر مستقیم انجام شود؛ عاملی که در بلندمدت میتواند به کاهش شکنندگی و ریزش مو کمک کند. از اصلیترین خواص دم اسبی برای مو که از جنبه علمی ثابت شدهاند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تقویت ساختار مو و افزایش مقاومت
گیاه دم اسبی منبع غنی سیلیس (Silica) محسوب میشود؛ مادهای که نقش مهمی در تشکیل کراتین (مولکول اصلی تار مو) دارد. مطالعات نشان میدهد سیلیکای موجود در این گیاه میتواند باعث افزایش مقاومت تارهای مو در برابر شکستگی شود.
کمک به رشد و کاهش شکنندگی مو
سیلیس با افزایش تولید کراتین و بهبود کیفیت تار مو، به رشد سالمتر مو کمک میکند و شکستگی را کاهش میدهد. برخی تحقیقات نشان دادهاند که مصرف ترکیبات حاوی سیلیس (از جمله عصاره دم اسبی) میتواند باعث افزایش قدرت و رشد مو شود.
بهبود خونرسانی و شرایط پوست سر
گفته میشود سیلیس و ترکیبات فعال در دم اسبی میتوانند جریان خون پوست سر را افزایش دهند؛ این امر میتواند فولیکولهای مو را تغذیه کرده و شرایط رشد را بهبود دهند.
آنتیاکسیدانها و محافظت از مو
دم اسبی دارای خواص آنتیاکسیدانی است که میتواند از آسیب ناشی از رادیکالهای آزاد جلوگیری کند و سلامت فولیکولها را بهتر نگه دارد.
کاهش شوره و بهبود سلامت پوست سر
به صورت غیرمستقیم مصرف دم اسبی میتواند به کاهش التهابات و بهبود محیط پوست سر کمک کند که ممکن است شوره و خشکی پوست را کمتر کند. باید توجه کرد که شواهد علمی قطعی درباره افزایش مستقیم رشد مو یا توقف کامل ریزش مو با دم اسبی محدود بوده و مطالعات انسانی بیشتری لازم است.
طرز استفاده دم اسبی برای مو
در حال حاضر به سه شکل کلی میتوان از این گیاه برای تقویت مو استفاده کرد:
دمنوش دم اسبی (برای رشد از داخل)
روش:
- ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری گیاه خشک دم اسبی را در یک لیوان آب جوش بریزید.
- ۱۰ الی ۱۵ دقیقه دم کنید و سپس صاف کنید.
- میتوانید روزی ۱ فنجان از این دمنوش بنوشید.
سیلیس موجود در دمنوش ممکن است از داخل به تقویت ساختار مو کمک کند و سلامت کلی تارها را بهبود دهد.
آبکشی مو با دم اسبی (برای تقویت بیرونی)
روش:
- دمنوش دم اسبی را پس از شستشوی مو تهیه کنید و پس از شستشوی معمول، آن را روی مو و پوست سر بریزید.
- ۳ الی ۵ دقیقه ماساژ دهید و سپس نیاز به آبکشی مجدد نیست (یا با آب ولرم آبکشی کنید).
این روش میتواند به افزایش درخشندگی و بهبود حالت ظاهری مو کمک کند.
استفاده از شامپو یا تونیک حاوی عصاره دم اسبی
محصولاتی که عصاره یا پودر دم اسبی دارند را انتخاب و طبق دستور محصول استفاده کنید. ترکیبات دم اسبی در محصولات مراقبت مو میتوانند به تدریج باعث تقویت تارهای مو و بهبود سلامت پوست سر شوند. البته اگر طبق ادعای شرکت سازنده، ماده موثره دم اسبی به اندازه لازم در شامپو یا تونیک مو موجود باشد.
نکات ایمنی مصرف گیاه دم اسبی برای مو
در نهایت، اگر بخواهیم نگاهی واقعبینانه و علمی به خواص گیاه دم اسبی برای مو داشته باشیم، باید آن را نه به عنوان یک معجزه فوری، بلکه به عنوان یک مکمل طبیعی تقویتکننده در روتین مراقبت از مو در نظر بگیریم.
مهمترین نقطه قوت دم اسبی، محتوای بالای سیلیس آن است؛ عنصری معدنی که نقش کلیدی در استحکام تار مو، کاهش شکنندگی و بهبود کیفیت کراتین دارد. به همین دلیل است که استفاده منظم از دم اسبی – چه به صورت موضعی و چه خوراکی – بیشتر روی کیفیت مو اثر میگذارد تا سرعت رشد ناگهانی آن.
با این حال، رعایت نکات ایمنی مصرف دم اسبی اهمیت بسیار بالایی دارد. مصرف خوراکی این گیاه، به ویژه در دوزهای بالا یا دورههای طولانی، میتواند برای برخی افراد مشکلساز باشد. دم اسبی حاوی ترکیباتی است که در مصرف نادرست ممکن است باعث اختلال در جذب برخی ویتامینها یا ایجاد عوارض گوارشی شود. به همین دلیل، توصیه میشود افرادی که باردار هستند، بیماری زمینهای دارند یا داروهای خاص مصرف میکنند، پیش از استفاده خوراکی از دم اسبی حتما با پزشک مشورت کنند.
از طرف دیگر، استفاده موضعی از دم اسبی – مانند آبکشی مو یا محصولات حاوی عصاره آن – معمولا ایمنتر است و ریسک کمتری دارد، به خصوص اگر به صورت متعادل و در کنار سایر روشهای مراقبتی انجام شود. نکته مهم این است که دم اسبی زمانی بهترین نتیجه را میدهد که در کنار تغذیه مناسب، کاهش استرس، مراقبت اصولی از پوست سر و انتخاب محصولات درست استفاده شود.
بنابراین، انتظار نتایج سریع و اغراقآمیز از یک گیاه دارویی، دیدگاهی غیرعلمی است. با تمام این تفاسیر، اگر به دنبال راهی طبیعی برای تقویت مو، افزایش استحکام تارها و بهبود ظاهر کلی مو هستید، گیاه دم اسبی میتواند انتخاب مناسبی باشد؛ به شرطی که آگاهانه و اصولی از آن استفاده کنید.
منبع: Healthline
