پانیک شبانه چیست؟ علائم و درمان حمله پانیک در خواب

یک لحظه با آرامش در خواب هستید و لحظه بعد با احساسی شدید از ترس و پریشانی بیدار می‌شوید. تپش قلب دارید، به سختی تنفس می‌کنید و تعریق زیادی را روی سراسر بدن خود می‌بینید. این‌ها از علائم مشخص پانیک شبانه هستند؛ حالتی که به عنوان پانیک اتک شبانه نیز شناخته می‌شود و می‌تواند آرامش خواب را به طور ناگهانی و خارج از کنترل فرد مختل کند. این تجربه آزاردهنده معمولا بدون هشدار رخ می‌دهد و فرد را در وضعیتی از سردرگمی و نگرانی رها می‌کند. در این مطلب قرار است به علت پانیک شبانه، شیوه‌های علمی درمان پانیک شبانه و جنبه‌های کلیدی این وضعیت بپردازیم تا تصویری روشن‌تر از آن ارائه دهیم.

پانیک شبانه چیست؟

احتمالا برایتان این سوال به وجود آمده که پانیک شبانه چیست؟ پانیک شبانه حالتی است که در آن فرد در هنگام خواب با احساس ناگهانی ترس شدید بیدار می‌شود و در همان لحظه شمار قابل توجهی از علائم جسمانی و روانی را تجربه می‌کند. این وضعیت که می‌توان آن را گونه‌ای از پانیک اتک شبانه دانست معمولا با تپش شدید قلب، تعریق، لرزش، تنگی نفس و احساس قریب الوقوع بودن خطر همراه است و با بختک یا فلج خواب یکی نیست. نکته قابل توجه این است که فرد برخلاف حالت کابوس پس از بیداری کاملا هوشیار است و علائم پانیک شبانه را به صورت واقعی و ملموس تجربه می‌کند که این موضوع آن را به یکی از آشکارترین شکل‌های اختلالات مرتبط با اضطراب در خواب تبدیل می‌کند.

از نظر فیزیولوژیک، ساختاری به نام آمیگدال در مغز که در پردازش ترس و واکنش‌های اضطرابی نقش اساسی دارد حتی در حالت خواب نیز فعال است و برای ایجاد واکنش نیازی به آگاهی کامل فرد ندارد. به همین دلیل امکان وقوع حمله اضطراب در خواب وجود دارد و بدن می‌تواند مجموعه‌ای از واکنش‌های مرتبط با پانیک را حتی بدون حضور محرک بیرونی آغاز کند. این فرآیند سبب می‌شود علائم پانیک شبانه یا علائم حمله عصبی در خواب به گونه‌ای بروز کند که فرد با احساس خفگی، ضربان سریع قلب یا لرزش ناگهانی از خواب بپرد. بسیاری از افراد پس از بیداری قادر به شناسایی هیچ علت مشخصی نیستند و این نبود محرک آشکار موجب افزایش سردرگمی و نگرانی می‌شود.

اهمیت شناخت پانیک شبانه در این است که این پدیده تنها یک واکنش ناگهانی نیست بلکه می‌تواند بخشی از یک اختلال زمینه‌ای باشد که بدون توجه و مدیریت مناسب تکرار شود. درک این موضوع که پانیک اتک چیست و تفاوت آن با کابوس یا سایر اختلالات خواب در چیست می‌تواند مسیر دقیق‌تری برای درمان حملات پانیک شبانه فراهم کند. آگاهی یافتن از ماهیت این حملات و بررسی علت پانیک شبانه به افراد کمک می‌کند تا میان عوامل ذهنی، جسمانی و محیطی تمایز قائل شوند و شرایط خود را بهتر مدیریت کنند. در ادامه با تکیه بر شواهد علمی تلاش می‌شود ارتباط میان علائم پنیک شبانه، عوامل ایجادکننده و شیوه‌های مؤثر درمان پانیک شبانه به شکلی جامع تبیین شود.

قبل از آشنایی بیشتر با پانیک شبانه می‌توانید مطلب انواع حمله پانیک را هم مطالعه کنید.

تفاوت پانیک شبانه با ترس‌های شبانه چیست؟

ترس‌های شبانه یا Night Terrors یک اختلال خواب از نوع «پاراسومنیا» به شمار می‌آید و از نظر ظاهری می‌تواند شباهت‌هایی با پانیک شبانه داشته باشد. اما تفاوت بنیادین این دو پدیده در «سطح آگاهی» فرد نهفته است. در ترس‌های شبانه، فرد معمولاً از آنچه رخ می‌دهد آگاه نیست و در حالی که به نظر می‌رسد بیدار است ممکن است فریاد بکشد، از تخت بیرون بپرد یا حتی در اتاق راه برود، اما در واقع همچنان در حالت خواب عمیق قرار دارد. این وضعیت معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد و پس از پایان، فرد دوباره بدون مشکل به خواب می‌رود و اغلب صبح روز بعد هیچ خاطره‌ای از آن ندارد. ترس‌های شبانه بیشتر در کودکان دیده می‌شود هرچند در برخی بزرگسالان نیز بروز می‌کند.

در مقابل، پانیک شبانه فرد را به طور کامل از خواب بیدار می‌کند و شخص در همان لحظه از ترس شدید و علائم جسمانی آگاه است. فرد تپش قلب، تعریق، لرزش، اضطراب و سایر علائم پانیک شبانه را هوشیارانه احساس می‌کند و معمولاً بازگشت دوباره به خواب برای او دشوار است. این نوع حمله بیشتر در نوجوانان و بزرگسالان رخ می‌دهد و برخلاف ترس‌های شبانه، امکان به یاد آوردن تجربه و جزئیات آن در صبح روز بعد بسیار بیشتر است.

بنابراین اگرچه هر دو پدیده خواب را مختل می‌کنند، اما ترس‌های شبانه یک اختلال خواب با آگاهی صفر یا بسیار محدود هستند. در حالی که پانیک اتک شبانه یک حمله اضطرابی واقعی است که فرد را بیدار و کاملاً هوشیار می‌کند. شناخت دقیق این تفاوت‌ها برای تشخیص صحیح و انتخاب روش مناسب درمان پانیک شبانه یا مدیریت ترس‌های شبانه اهمیت اساسی دارد.

نشانه‌ها و علائم پانیک شبانه

علائم پانیک شبانه بسیار شبیه علائم حمله پانیک در طول روز است، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهد شدت علائم تنفسی در نسخه شبانه بیشتر است. فرد ممکن است با احساس خفگی، تنگی نفس یا تصور بروز حمله قلبی بیدار شود. این نشانه‌ها بخشی از علائم پانیک شبانه و علائم حمله عصبی در خواب هستند و اغلب به قدری شدیدند که فرد فوراً هوشیار می‌شود. نشانه‌های شایع پانیک اتک شبانه شامل موارد زیر است:

علائم فیزیکی

• درد قفسه سینه
• احساس سرما یا لرز
• احساس شدید ترس یا وحشت
• حالت تهوع یا ناراحتی معده
• تعریق شدید
• تنگی نفس یا حس خفگی
• سرگیجه، بی‌ثباتی یا غش
• تپش سریع قلب
• گزگز یا بی‌حسی انگشتان دست یا پا
• لرزش یا تکان‌های غیرارادی

علائم روانی

• احساس نزدیک شدن خطر یا مرگ
• احساس جدایی از خود یا واقعیت
• ترس از از دست دادن کنترل یا دیوانه شدن

پیامدهای بعد از حمله

• سردرگمی یا بی‌قراری پس از بیداری
• دشواری در بازگشت به خواب
• ترس از خوابیدن مجدد
• خستگی و تغییرات خلقی در طول روز به دلیل اختلال خواب

این مجموعه نشانه‌ها بیانگر این است که پانیک شبانه چیست و چرا می‌تواند تجربه‌ای کاملاً واقعی و هراس‌آور باشد. در ادامه، ضمن بررسی علت، راهکارهای علمی برای درمان پانیک شبانه و کاهش حملات را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

مدت زمان پانیک شبانه

علائم پانیک شبانه معمولاً در کمتر از 10 تا 30 دقیقه به اوج خود می‌رسند و پس از آن کاهش می‌یابند. با این حال، بازگشت به خواب ممکن است زمان‌بر باشد و فرد پس از حمله برای مدت طولانی دچار بی‌قراری و اضطراب باقی بماند. این وضعیت باعث می‌شود که حتی پس از فروکش کردن علائم، کیفیت خواب مختل شده و خستگی و کاهش انرژی در طول روز تجربه شود.

علت پانیک شبانه

با وجود پیشرفت‌های علمی، هنوز علت دقیق بروز پانیک شبانه مشخص نیست، اما شواهد نشان می‌دهد که نحوه پردازش ترس و اضطراب در مغز و سیستم عصبی نقش اساسی در این پدیده دارد. در بسیاری از افراد، حملات پانیک در طول روز و در موقعیت‌هایی کاملاً غیرتهدیدکننده رخ می‌دهد و بدن بدون وجود خطر واقعی یک واکنش اضطرابی شدید ایجاد می‌کند. همین الگو می‌تواند در هنگام خواب نیز تکرار شود و پانیک اتک شبانه را به وجود آورد. بنابراین حمله اضطراب در خواب نیز معمولاً ارتباطی با موقعیت بیرونی ندارد و بیشتر به واکنش‌پذیری سیستم عصبی فرد مربوط است. یکی از شایع‌ترین علل اختلال خواب همین پانیک شیانه است.

افرادی که در طول روز دچار حملات پانیک می‌شوند، احتمال بیشتری برای تجربه حملات شبانه دارند. با این حال، برخی شرایط روانی، رفتاری و پزشکی می‌توانند ریسک وقوع این حملات را افزایش دهند. مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:

مشکلات کنترل خشم یا خصومت

افرادی که در کنترل خشم یا خصومت مشکل دارند، سطح تحریک‌پذیری عصبی بالاتری دارند. این وضعیت باعث می‌شود پاسخ بدن به فشارهای روانی افزایش یابد و سیستم عصبی مرکزی حساس‌تر شود، که می‌تواند در هنگام خواب موجب بروز پانیک اتک شبانه شود.

اختلالات اضطرابی و افسردگی

وجود اختلالات اضطرابی یا افسردگی، توانایی فرد در مدیریت هیجانات را کاهش می‌دهد. اضطراب تجمع‌یافته در طول روز می‌تواند در زمان خواب خود را به شکل پانیک شبانه نشان دهد. افسردگی نیز با اختلال در تنظیم هورمون‌ها و نوروتراسیمترها، امکان وقوع این حملات را افزایش می‌دهد.

اختلالات خواب (بی‌خوابی یا وقفه تنفسی در خواب)

بی‌خوابی مزمن و وقفه تنفسی در خواب (Sleep Apnea) باعث اختلال در الگوی طبیعی خواب می‌شوند. بیداری‌های ناگهانی و کاهش کیفیت خواب، شرایط جسمانی و روانی لازم برای شروع یک حمله اضطراب در خواب را فراهم می‌کند.

اختلال وسواس فکری‌عملی (OCD)

افرادی که دچار OCD هستند، ذهنشان درگیر افکار مکرر و ناتمام است. حتی در خواب، این افکار می‌توانند فعال باشند و باعث تحریک سیستم عصبی شوند، که احتمال وقوع پانیک شبانه را افزایش می‌دهد.

اختلالات مصرف مواد، از جمله اعتیاد به الکل

مصرف الکل، کافئین و برخی داروها می‌تواند الگوی طبیعی خواب را مختل کند. این مواد نه تنها باعث بیداری‌های ناگهانی می‌شوند بلکه فعالیت سیستم عصبی را تحریک کرده و فرد را در وضعیت آماده برای حمله اضطراب قرار می‌دهند.

زمینه ژنتیکی

داشتن سابقه خانوادگی اختلالات اضطرابی یا حملات پانیک نشان‌دهنده حساسیت ژنتیکی است. افرادی که ژن‌های مرتبط با اضطراب و پاسخ‌های استرس‌زا را به ارث برده‌اند، احتمال تجربه پانیک شبانه در آن‌ها بالاتر است.

استرس‌های روزمره و اضطراب تجمع‌یافته

استرس‌های روزمره و اضطراب تجمع‌یافته، زمانی که بدن و ذهن در خواب در حال پردازش هیجانات هستند، می‌توانند محرک مستقیم پانیک اتک شبانه باشند. ذهن تلاش می‌کند فشار روانی روز را کاهش دهد، اما گاهی این فرآیند به صورت حمله اضطراب بروز می‌کند. همچنین پیشنهاد می‌کنیم مطلب چرا بی دلیل استرس داریم؟ را هم مطالعه کنید تا درباره علت وقوع استرس اطلاعات بیشتری کسب کنید.

تشخیص حمله پانیک در خواب

تشخیص پانیک شبانه نیازمند بررسی دقیق توسط متخصصان سلامت روان و پزشکی است، زیرا علائم آن می‌تواند شبیه برخی اختلالات جسمانی مانند بیماری قلبی یا اختلالات تیروئید باشد. پزشک ابتدا ممکن است آزمایش‌ها و بررسی‌های پزشکی را برای رد علل فیزیکی مشابه انجام دهد. اگر هیچ علت جسمانی پیدا نشود، تشخیص پانیک شبانه معمولاً بر اساس علائم گزارش‌شده توسط فرد و وجود عوامل خطر مرتبط با حملات پانیک صورت می‌گیرد. تشخیص می‌تواند از دو طریق انجام شود:

• تشخیص توسط پزشک یا متخصص سلامت روان: ارزیابی بالینی شامل بررسی سابقه حملات پانیک روزانه و شبانه، بررسی خواب و سبک زندگی، و شناسایی عوامل خطر است.
• تشخیص توسط خود فرد: یادداشت و ثبت زمان، علائم فیزیکی و روانی، شدت حمله و مدت زمان آن می‌تواند به ارائه تصویری دقیق‌تر به پزشک کمک کند و روند تشخیص و درمان را تسهیل کند.

درمان حملات پانیک شبانه

پس از شروع پانیک شبانه، تنها گزینه موجود غالباً اجازه دادن به طی شدن طبیعی علائم است. با این حال، برخی افراد با تمرینات تنفس عمیق و کنترل‌شده یا تمرینات آرام‌سازی عضلات می‌توانند شدت حمله را کاهش دهند. پزشک ممکن است داروهایی برای کاهش علائم تجویز کند تا دفعات و شدت حملات کاهش یابد و بازگشت به خواب راحت‌تر شود. مدیریت پانیک شبانه معمولاً ترکیبی از دارودرمانی و روان‌درمانی است و روش‌های مشابه درمان حملات پانیک در طول روز به کار گرفته می‌شوند. هدف این درمان‌ها کاهش دفعات و شدت حملات و همچنین بازگرداندن خواب آرام و کیفیت زندگی فرد است.

دارودرمانی

• داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب: این داروها می‌توانند دفعات و شدت حملات پانیک را کاهش دهند و در برخی موارد حملات به طور کامل از بین می‌روند. اثر کامل این داروها معمولاً بین شش تا هشت هفته ظاهر می‌شود.
• بنزودیازپین‌ها: این داروها می‌توانند علائم شدید را به سرعت کاهش دهند، اما خطر وابستگی و تحمل جسمانی وجود دارد و قطع مصرف آن‌ها دشوار است. مثال‌ها شامل آلپرازولام (Xanax) و کلونازپام (Klonopin) هستند.
• بتابلاکرها: داروهایی مانند پروپرانولول (Inderal) می‌توانند علائم فیزیکی پانیک مانند تپش قلب و لرزش را کاهش دهند و معمولاً به صورت موردی هنگام احساس نزدیک شدن حمله تجویز می‌شوند.

روان‌درمانی

• رفتاردرمانی شناختی (CBT): این نوع روان‌درمانی به فرد کمک می‌کند تا محرک‌های پانیک خود را شناسایی و نحوه واکنش به آن‌ها را تغییر دهد. جلسات با مشاور یا روان‌شناس مجاز برگزار می‌شوند و با گذشت زمان تعداد و شدت حملات کاهش یافته و ممکن است به طور کامل از بین بروند. به خاطر داشته باشید استفاده همزمان از دارو و CBT معمولاً مؤثرترین روش برای مدیریت پانیک شبانه است، به‌ویژه در افرادی که حملات شدید و مکرر دارند. در برخی موارد مدیتیشن متمرکز هم می‌تواند کارساز باشد.

راهکارهای آرام‌سازی در هنگام پانیک شبانه

حملات پانیک شبانه تجربه‌ای شدید و ترسناک هستند، اما معمولاً روند مشخصی دارند. علائم ابتدا افزایش می‌یابند، به اوج می‌رسند و سپس فروکش می‌کنند. با استفاده از تکنیک‌های خاص می‌توان این روند را سریع‌تر طی کرد و احساس آرامش بیشتری پیدا کرد.

بررسی واقعیت (Reality Test)

بیدار شدن در حین یا بلافاصله پس از حمله پانیک می‌تواند گیج‌کننده باشد. یادآوری اینکه در امان هستید و خطر فوری وجود ندارد، اولین گام برای کاهش اضطراب است. برای مثال، می‌توانید از خود این سه سوال را بپرسید:

• کجا هستم؟
• چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟
• آیا این مکان امن است؟

مثال: «من در اتاقم هستم. یک پانیک شبانه دارم، اما این گذراست و من در امانم.» روشن کردن چراغ، تنفس عمیق و تمرکز بر محیط اطراف می‌تواند به تثبیت احساس امنیت کمک کند.

حواس‌پرتی و تمرینات تنفسی

حواس‌پرت کردن ذهن از افکار اضطرابی می‌تواند روند آرام‌سازی را سریع‌تر کند. تکنیک‌های مؤثر شامل:

• تمرینات تنفس: مانند «تنفس مربعی» (چهار ثانیه دم، چهار ثانیه نگه داشتن، چهار ثانیه بازدم، چهار ثانیه نگه داشتن) یا «تنفس پنج انگشتی».
• شمارش خطوط یا اشکال محیط اطراف: توجه به جزئیات اطراف می‌تواند ذهن را از اضطراب منحرف کند.
• نام‌گذاری اشکال: مشاهده و بیان اشکال اطراف به آرامش کمک می‌کند.

رعایت مراقبت شخصی و مدیریت استرس

فعالیت‌هایی که استرس را کاهش می‌دهند مانند مدیتیشن، تمرینات ورزشی، روتین شبانه آرام‌بخش، رژیم غذایی سالم و داشتن برنامه صبحگاهی منظم، می‌توانند احتمال وقوع حمله پانیک را کاهش دهند. در زمان حمله پانیک، مهم است که با خود مهربان باشید و آن را نشانه شکست تلقی نکنید.

همچنین همکاری با پزشک یا متخصص سلامت روان می‌تواند مهارت‌های مدیریت حملات پانیک را به شما آموزش دهد و دفعات آن‌ها را کاهش دهد. اگر بیداری مکرر در طول شب یا ناتوانی در بازگشت به ضربان قلب طبیعی رخ می‌دهد، مشاوره پزشکی ضروری است، زیرا ممکن است نشانه‌ای از شرایط دیگر مانند آپنه خواب باشد.

با ایجاد روتین منظم خواب، استفاده از تکنیک‌های روان‌درمانی و دسترسی به پشتیبانی مناسب سلامت روان، تجربه پانیک شبانه قابل مدیریت‌تر شده و شب‌های آرام‌تر ممکن می‌شوند.

عوارض حمله پانیک در خواب

حملات پانیک در خواب نه تنها تجربه‌ای ترسناک هستند، بلکه می‌توانند اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت بر سلامت جسمی و روانی فرد داشته باشند. اختلال مکرر در خواب و اضطراب ناشی از بروز حملات، می‌تواند کیفیت زندگی را کاهش دهد و مشکلات ثانویه‌ای ایجاد کند. عوارض کوتاه‌مدت پانیک شبانه شامل موارد زیر می‌شود؛

• خستگی و کاهش انرژی: بیدار شدن ناگهانی در شب باعث کاهش کیفیت خواب و خستگی روزانه می‌شود.
• بی‌قراری و اضطراب روزانه: تجربه حمله شبانه می‌تواند منجر به نگرانی مداوم و ترس از خوابیدن مجدد شود.
• کاهش تمرکز و کارایی: اختلال خواب و اضطراب مرتبط با حملات پانیک می‌تواند بر توانایی تمرکز، یادگیری و عملکرد شغلی یا تحصیلی تأثیر منفی بگذارد.

عوارض بلندمدت هم موارد زیر را شامل می‌شود؛

• اختلالات خواب مزمن: پانیک شبانه مکرر ممکن است به بی‌خوابی طولانی‌مدت یا اختلالات خواب دیگر منجر شود.
• افزایش خطر مشکلات روانی: اضطراب مداوم، افسردگی و اختلالات اضطرابی دیگر می‌توانند ناشی از تجربه مکرر پانیک شبانه باشند.
• تشدید شرایط جسمانی: فشار خون بالا، مشکلات قلبی و تنفسی ممکن است در افرادی که حملات شدید و مکرر دارند، افزایش یابد.

همچنین کمبود خواب می‌تواند اثرات منفی متعددی بر سلامت جسمی و روانی داشته باشد، از جمله:

• اضطراب و افسردگی
• دشواری در تمرکز یا به‌خاطر سپردن اطلاعات
• افزایش استرس و تحریک‌پذیری
• افزایش دفعات حملات پانیک در طول روز
• کاهش عملکرد در محیط کار یا تحصیل
• افزایش وزن

درک این عوارض و مدیریت مناسب حملات پانیک شبانه از طریق درمان دارویی، روان‌درمانی و تکنیک‌های آرام‌سازی، نقش مهمی در کاهش اثرات منفی آن‌ها دارد. خوشبختانه پانیک شبانه قابل درمان است. اغلب افراد با استفاده از روان‌درمانی و دارودرمانی به تسکین علائم دست می‌یابند. با کنترل بهتر حملات پانیک در طول روز، دفعات و شدت حملات شبانه نیز کاهش یافته و کیفیت خواب و زندگی بهبود می‌یابد.

چه زمانی برای حمله پانیک در خواب باید به پزشک مراجعه کنیم؟

زندگی با پانیک شبانه می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، اما شناخت علائم هشداردهنده و مشورت به موقع با متخصص سلامت، نقش مهمی در مدیریت این وضعیت دارد. برخی‌ها می‌پرسند چه زمانی برای حمله پانیک در خواب باید به پزشک مراجعه کنیم؟ در پاسخ باید بگوییم در صورت تجربه هر یک از موارد زیر، لازم است فوراً با پزشک یا متخصص سلامت روان تماس گرفته شود:

• مشکلات تنفسی یا تنگی نفس
• درد یا فشار قفسه سینه
• دشواری در تمرکز
• تحریک‌پذیری شدید
• بی‌خوابی
• حملات پانیک طولانی‌تر از 15 دقیقه
• اضطراب پایدار که زندگی روزمره یا خواب را مختل می‌کند
• نشانه‌های آپنه خواب مانند خروپف بلند یا مکث در تنفس

برای داشتن مدیریت بهتر پانیک شبانه، می‌توانید سوالات زیر را از پزشک خود بپرسید:

• چرا در طول شب دچار حمله پانیک می‌شوم؟
• بهترین روش درمان پانیک شبانه چیست؟
• مدت زمان نیاز به روان‌درمانی چقدر است؟
• تا چه مدت باید دارو مصرف کنم؟
• آیا باید مراقب عوارض جانبی دارو باشم؟
• آیا باید به دنبال نشانه‌های عوارض و مشکلات دیگر باشم؟

با پیگیری منظم و همکاری با پزشک، می‌توان پانیک شبانه را مدیریت کرد، کیفیت خواب را بهبود بخشید و اضطراب ناشی از حملات شبانه را کاهش داد.

پیشگیری از پانیک اتک شبانه

اگرچه هیچ راهکار واحدی برای توقف کامل پانیک شبانه وجود ندارد، ترکیبی از تغییرات سبک زندگی، تکنیک‌های آرام‌سازی و در صورت نیاز درمان‌های تخصصی می‌تواند دفعات و شدت حملات را کاهش دهد. مثلا؛

• ورزش منظم: فعالیت بدنی می‌تواند استرس و اضطراب را کاهش دهد و احتمال حمله پانیک شبانه را کمتر کند.
• رژیم غذایی متعادل: تغذیه سالم و متعادل به تنظیم خلق و کاهش استرس کمک می‌کند.
• محدود کردن الکل و کافئین: این مواد می‌توانند کیفیت خواب را کاهش داده و خطر حملات پانیک را افزایش دهند، به‌ویژه اگر نزدیک به زمان خواب مصرف شوند.
• تکنیک‌های مدیریت استرس: تمریناتی مانند تنفس عمیق، یوگا یا آرام‌سازی پیشرونده عضلات می‌توانند به پیشگیری از حملات کمک کنند.
• خواب کافی و منظم: خواب کافی و با کیفیت بدن و ذهن را متعادل نگه می‌دارد و خطر بروز پانیک شبانه را کاهش می‌دهد.

برای داشتن سبک زندگی بهتر هم پیشنهاد می‌شود کارهای زیر را انجام دهید تا از وقوع پانیک اتک شبانه جلوگیری شود.

ایجاد روتین آرام‌بخش قبل از خواب

داشتن یک مراسم آرامش‌بخش پیش از خواب می‌تواند به بدن علامت دهد که زمان استراحت است و احتمال وقوع پانیک شبانه را کاهش دهد. فعالیت‌هایی مانند مطالعه، حمام گرم یا تمرینات آرام‌سازی می‌توانند مؤثر باشند.

رعایت بهداشت خواب (Sleep Hygiene)

بهینه‌سازی محیط و عادات خواب به بهبود کیفیت خواب و کاهش حملات پانیک کمک می‌کند. این شامل موارد زیر است:

• حفظ برنامه منظم خواب
• اطمینان از راحتی و آرامش اتاق خواب و دور بودن از مزاحمت‌ها
• اجتناب از مصرف محرک‌ها مانند کافئین یا الکل نزدیک به زمان خواب

مدیریت استرس و اضطراب

استرس و اضطراب از عوامل اصلی پانیک شبانه هستند و کاهش آن‌ها می‌تواند خطر حمله را کاهش دهد. تکنیک‌هایی مانند مدیتیشن، ذهن‌آگاهی و ورزش منظم می‌توانند اثر مثبتی داشته باشند. برای این منظور، پزشکان قرص ضد استرس و تپش قلب را هم پیشنهاد می‌کنند. اما توصیه اکید ما این است که سرخود، از مصرف آن‌ها پرهیز کنید.

مشورت با متخصص

اگر حملات پانیک شبانه ادامه پیدا کند، مشاوره با روان‌شناس یا متخصص خواب می‌تواند راهنمایی و درمان شخصی‌سازی‌شده ارائه دهد. رفتاردرمانی شناختی (CBT) یکی از روش‌های مؤثر در درمان اختلالات پانیک، از جمله پانیک شبانه است.

دارودرمانی

در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهایی برای مدیریت علائم توصیه کند. انتخاب دارو باید با نظر متخصص انجام شود، زیرا داروها ممکن است عوارض جانبی داشته باشند و برای همه مناسب نباشند.

جمع‌بندی

در این مطلب، به طور کامل درباره پانیک شبانه، یا پانیک اتک شبانه، صحبت کردیم. پانیک شبانه تجربه‌ای ناگهانی از ترس و اضطراب شدید است که فرد را از خواب بیدار می‌کند و با علائم فیزیکی مانند تپش قلب، تعریق، تنگی نفس و لرزش همراه است. همچنین اثرات روانی و بعد از حمله، شامل سردرگمی، ترس از خوابیدن مجدد و خستگی روزانه، می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد.

پانیک شبانه علت متفاوتی دارد و نمی‌توان با مشاهده صرفا یک عامل، نتیجه زودهنگامی گرفت.

علائم پانیک شبانه هم به دو دسته فیزیکی و روانی دسته‌بندی می‌شود که در جدول زیر می‌توانید آن را مشاهده کنید؛

در نهایت باید بگوییم پانیک شبانه به طور مستقیم جان فرد را تهدید نمی‌کند، اما اثرات ناشی از کم‌خوابی و اضطراب مداوم می‌تواند سلامت روان و جسم را تحت تأثیر قرار دهد. البته درمان و پیشگیری مناسب کیفیت خواب و زندگی را بازمی‌گرداند.

منبع: My Cleve Land Clinic – Canyon Creekbh